British vs. American

Zdecydowana większość uczących się angielskiego słyszała o tym, że w Stanach Zjednoczonych mówi się trochę inaczej niż w Wielkiej Brytanii. Niektórzy nawet mówią, że w Zjednoczonym Królestwie mówi się po angielsku, a w USA po amerykańsku. Mimo wszystko, różnice nie są aż tak znaczące, żeby nazywać te odmiany odrębnymi językami. Dlaczego warto znać te różnice? Bo czasem może wyjść z tego nieporozumienie – prosty przykład: podczas wizyty w Londynie, gdy jeszcze nie byłem zbyt świadomy językowo, szukaliśmy zejścia do metra, więc ja, jako najlepiej znający język, zapytałem przechodnia: „How can I get to the subway?”. W odpowiedzi wytłumaczono mi, że to tuż za rogiem. Jak się okazało, wskazał mi znaną sieć kanapkową Subway, a od metra jeszcze bardziej się oddaliliśmy… Na tym etapie warto więc już sobie zapisać, że metro w Wielkiej Brytanii to underground, a w USA subway.

 

Gramatyka rzecz trudna, szczególnie dla Amerykanów

Pierwszą ogromną różnicą jest coraz częstsze nieużywanie czasu Present Perfect przez mieszkańców Stanów Zjednoczonych – zamiast niego używają oni czasu Past Simple. Tak więc w Wielkiej Brytanii powiemy: I’ve just eaten a sandwich. a w USA: I just ate a sandwich.

W amerykańskim i brytyjskim angielskim są też lekko inne formy przeszłe niektórych czasowników. Tak więc, gdy w British English mamy get got got, to w American English mamy get got gotten (jest to kalka z obowiązującego w obu językach forget forgot forgotten). Podobnie jest z kilkoma innymi czasownikami, w brytyjskim spotkamy m.in. learn learnt learnt, dream dreamt dreamt, seek sought sought, a w amerykańskim odpowiednio regularne formy tych czasowników, więc learn learned learned, dream dreamed dreamed oraz seek seeked seeked.

 

Amerykanie nie umieją pisać

Mieszkańców Ameryki Północnej męczy nie tylko gramatyka, ale też słownictwo. Amerykanie zachowują się trochę tak, jakby nie zauważali inwencji Brytyjczyków w udziwnionej pisowni niektórych słów lub jakby ją po prostu mieli w głębokim poważaniu.

W ten sposób brytyjski programme to w USA po prostu taki sam jak w Polsce program. Sąsiad z honorem i odorem to nie neighbour with honour and odour, a neighbor with honor and odor. Nie dość, że krócej, to jeszcze mniejsze ryzyko błędu! Amerykanie nie pojadą do city centre, tylko do city center, pójdą do National Theater, a nie do National Theatre. Skąd z kolei to udziwnienie? Chyba stąd, że łatwiej jest się nie pomylić przy końcówce „–er” niż „–re”. Hmmm, tak więc gdy Amerykanie szli do kin na najnowszego Bonda, to nie poszli na Spectre, a na Specter.

Amerykanie wolą na wszelki wypadek unikać nie tylko „u” w wyrazach zakończonych na „–our”, ale też „a” w wyrazach typu encyclopaedia czy gynaecology oraz „l” w travelled, labelled czy cancelled. Ale najciekawsze są amerykańskie słowa „jail” i „curb”. Przeciętny użytkownik pewnie o obu z nich słyszał, ten pierwszy mógł nawet użyć (jail – więzienie, curb – krawężnik). Ale na pewno nie słyszał o żadnym z tych dwóch wyrazów: gaol oraz kerb. Gaol czyta się dokładnie tak samo jak jail, znaczenie ma również dokładnie takie samo co jail. Analogicznie kerb i curb mają identyczną wymowę i znaczenie. Nietrudno zgadnąć, które są brytyjskie. Jeśli macie problem, to podpowiem – brytyjskie słowa to zawsze te bardziej udziwnione!

Jak widać na przykładzie gaol i jail, Amerykanie mają szczególne zamiłowanie do zapisywania wyrazów tak, jak się je słyszy. Ale to nie jedyne słowa, które mieszkańcy Stanów Zjednoczonych „udoskonalają”. Przede wszystkim cierpią wyrazy z „s”, w których „s” czyta się jak „z”, a więc np. recognise -> recognize, organisation -> organization, globalisation -> globalization itp. Ten zabieg zyskał już taką popularność, że spora część ludności Wielkiej Brytanii również w ten sposób zapisuje te wyrazy.

 

Czasami nie zmieniają słów, tylko dają inne

Jeśli chcielibyśmy ganić za coś Amerykanów to na pewno nie za zamienianie słów na „swoje”, bo czasami te „ich” wyrazy są bardziej oryginalne (fenderbender zamiast accident) lub bardziej logiczne (fall, pochodzące od spadających liści, zamiast autumn). Najczęstsze różnice w słówkach pomiędzy Ameryką a Wielką Brytanią zamieszczam poniżej. Jeśli ktoś chce jeszcze zgłębić swoją wiedzę w tym zakresie, polecam listę sporządzoną przez OxfordDictionaries.com.

autumn -> fall

lift -> elevator

undeground -> subway

lorry -> truck

post -> mail

football -> soccer

pharmacy -> drugstore

petrol -> gasoline

rubber -> eraser

film -> movie

cinema -> movie theater

holiday -> vacation

pub -> bar

 

A może to jednak problem z myśleniem?

Tak właśnie może pomyśleć każdy, kto zobaczy, jak Amerykanie zapisują datę – to jest coś niewyobrażalnie nielogicznego – najpierw miesiąc, potem dzień, a na końcu rok, podczas gdy w brytyjskim mamy wszystko normalnie i po kolei: dzień miesiąc rok. Wynika to głównie z tego, że w Wielkiej Brytanii częściej zapisuje się 11th of September 2001, a w USA September 11th, 2001.

Nawet alfabet się różni

Amerykański i brytyjski alfabet się różnią! Szok i niedowierzanie! Nie trzeba jednak panikować, bo nie jest to dramatyczna różnica – wszystkie litery są takie same. Różni się zaledwie wymowa ostatniej litery: w brytyjskim czytamy ją jako „zet”, a w amerykańskim jako „zi”.

 

 

Nie będę już się pastwił nad Amerykanami, bo mają swoje powody, by mówić jak mówią. Dlaczego w takim razie brytyjski jest lepszy? Jeśli nie przemawia do Was fakt nieprzeciętnej urody brytyjskiego angielskiego (która jest bezapelacyjna), to może przemówi do Was to, że w Wielkiej Brytanii patrzą z góry na ludzi, którzy mówią ubogą odmianą języka zza oceanu, a z kolei w USA wszyscy podziwiają ten „beautiful British accent”. To powinno Was przekonać.

Opublikowano Artykuły | Skomentuj

Więcej niż zero

„Zero stopni Celsjusza”, „dwa do zera”, „pięć dwa zero trzy osiem”, „zero przecinek sześć”. Wszędzie to piękne i uniwersalne zero. Niestety w angielskim już tak łatwo nie jest. W różnych kontekstach użyjemy różnych słów na „zero”, powszechnie używa się około 5, jednak można naliczyć więcej!

Zacznijmy od zwykłego zero – kiedy go używamy? Przede wszystkim, gdy mówimy o liczbie na jakiejś skali. Typowymi przykładami mogą być zero degrees of Celsius, zero chance czy level zero. Zero jest też dość często używane w matematyce, więc możemy spotkać zero angle czy zero probability Kiedyś za synonim uważano słowo cipher, ale zdecydowanie wyszło już ono z użycia.

Drugim „zerem” jest słówko o – tak, to faktycznie dość krótkie słowo. Czytamy je dokładnie tak, jak oh w wyrażeniu oh dear czy oh God. Owe o najczęściej używamy do numerów telefonów, a więc „pięć dwa zero trzy osiem” będzie brzmiało five two o three eight.

W matematyce używane jest też dość często słowo nought, szczególnie w Zjednoczonym Królestwie. Kiedyś używano go zamiennie z naught, ought i aught, jednak obecnie wszystkie z nich wyszły już z użycia. Nought jako jedyne się ostało i używamy go dziś głównie przy ułamkach dziesiętnych mniejszych od zera, np. 0,1 powiemy jako nought point one. Anglicy mają tendencję do wymiennego używania nought z zero i np. gdy mówimy o liczbie 1 000 000, to zamiast tradycyjnego million możemy powiedzieć one and six noughts.

I wreszcie dochodzimy do najciekawszej części zera – zera w sportach. W większości sportów zespołowych (w tym w piłce nożnej, hokeju czy siatkówce) zero nazywamy nil. Jako że wszyscy kochamy tenis, to zero tam nazywamy love (choć to słowo nie ma nic wspólnego z angielską „miłością”, a z francuskim wyrazem oznaczającym jajo). Jeszcze inaczej jest w krykiecie, gdzie zero nazywamy duck, które to ewoluowało z duck’s egg – jajo to przypomina wyglądem zero.

W kontekście zera można się jeszcze spotkać ze słowem null, które wywodzi się z niemieckiego i które używane było kiedyś w literaturze oraz jest aktualnie czasem spotykane w fizyce. W niektórych slangach na zero mówi się też zilch, ale jest to bardzo rzadko używane.

 

Opublikowano Artykuły | Otagowano , | Skomentuj

PoraChuj błędy

„Nie umię”, „nie rozumię” powtarzał w ciąż mgr. Idiota,

Nie dziwne, bo całe rzycie trzymał tylko pilota.

Tam i spowrotem przełanczał kanały,

Oglądał wszech czasów największe banały;

 

Tutej trzeci lipiec i obchody w Pomorskim,

Tutej gatka w studio z organem eksplatatorskim,

Tutej ćwiczenia z Ewą, wstawanie do góry,

Tutej dwoje facetów jje stalowe rury.

Mimo to wszem i wobec rozgłasza beszczelnie:

„Beze mnie świat do tyłu się cofnie najpewniej.

Mam w ręce na prawdę świetny fach,

Ubieram najbardziej optymalny łach,

Jem zdrowo; pomarańcz i wogle,

Mam wiedze większom niż same Gogle.

Z resztą za raz mogę wymyśleć innowację,

Jak tą nową Endomondo’wą motywację”

„Dwutysięczny piętnasty rok,

To warzny dla ludzkości krok

To momęt napewno przełomowy,

Dzisiej nadejdzie czas kraju od nowy”

Tak powtarzał pełny nadzieji idiota.

“Jam jedyny, orginalny i poliglota!”

Ludzie będą mię powarzać i słuchać

Gdy będzie mnie gorąco, będą mi huchać”

 

Lecz nie pomyślał przygłup nasz kochany,

Że jak nie odróżnia się rzyci od życia,

To posłuszne mogą być tylko barany.

Opublikowano Wiersze | Otagowano | Skomentuj

10 „linking words” o których nie miałeś pojęcia

Prawie każdy, kto kiedyś miał do czynienia z angielskim słyszał takie magiczne określenie jak linking word. Jak sama nazwa wskazuje jest to słówko, które ma łączyć dwa zdania w jedno lub lepiej spajać luźne myśli w danej wypowiedzi. Typowymi i najpowszechniejszymi przykładami linking words są m.in. but, because, moreover. Dla bardziej zaawansowanych w nauce angielskiego przydatne okażą się m.in. however, nevertheless, one the one hand & on the other hand czy furthermore. Poprawność ich użycia jest bardzo często kwestionowana przez autorytety z dziedziny języka angielskiego, ponieważ dąży się do tego, by zdania same się łączyły bez uznanego za sztuczne wstawiania linking words (bo kto chciałby czytać tekst, w którym co drugie zdanie zaczyna się od “ponadto” lub “co więcej”).

Jednak czasami ich użycie jest wyraźnie niezbędne; wtedy warto wiedzieć o tych najbardziej wysublimowanych i używanych tylko przez najbardziej biegłych użytkowników języka. Poniżej prezentuję więc 10 wyszukanych linking words, które warto znać, gdy chce się pokazać wyższość językową nad innymi lub po prostu chce się przed kimś popisać (a tak naprawdę przecież wszyscy właśnie po to uczymy się angielskiego!).

1. Nonetheless

-> tłumaczenie na polski: nie mniej jednak

-> przykład użycia: I’d like to go there, nonetheless I must stay and wait for Martha.

-> synonimy: nevertheless, but, however

2. Henceforth

-> tłumaczenie na polski: odtąd

-> przykład użycia: Brian Locke, henceforth called Brainy, was born in a poor family

-> synonimy: henceforward, hereafter

-> często używane w dokumentach prawnych

3. Last but not least

-> tłumaczenie na polski: po ostatnie

-> przykład użycia: Last but not least, laguhing a lot help your face to avoid wrinkles.

-> synonimy: at last, lastly

4. Beside (≠ besides)

-> tłumaczenie na polski: w porównaniu

-> przykład użycia: Being the runner-up is not a success beside last year being the winner.

-> synonimy: in comparison with, on

5. For

-> tłumaczenie na polski: ponieważ

-> przykład użycia: We’ve been travelling for several weeks, for we wanted to see all the landmarks.

-> synonimy: because, since, as

6. Notwithstanding

-> tłumaczenie na polski: mimo

-> przykład użycia: Notwithstanding his behaviour, we managed to save face.

-> synonimy: despite, in spite of

7. Albeit

-> tłumaczenie na polski: aczkolwiek

-> przykład użycia: He didn’t want to set out, albeit he did it after Jennifer’s advice.

-> synonimy: though, however

8. All in all

-> tłumaczenie na polski: ogólnie rzecz biorąc

-> przykład użycia: All in all, the idea of having more than three children appears to be frivolous due to the afore-mentioned arguments.

-> synonimy: by and large, generally

9. Above and beyond

-> tłumaczenie na polski: poza tym

-> przykład użycia: Above and beyond, his success brought him not only a lot of fame, but also a lot of money.

-> synonimy: in addition, as well as

10. Hence

-> tłumaczenie na polski: zatem

-> przykład użycia: We’ve been travelling all day long, hence I suffer from headache.

-> synonimy: thus, therefore

-> często używane w matematyce

Opublikowano Artykuły | Otagowano , | Skomentuj

Priest’s Advisor

To those who crave for a fuck

Pray, so you may have some luck.

God will help all the clergy,

To get laid without allergy.

But use a gag to muffle the noise

Not to get caught with altar boys.

Opublikowano Wiersze | Skomentuj